Radiologie

De radiologie is een dynamisch veelzijdig specialisme dat centraal staat in de patiëntenzorg en waarin je je bezighoudt met het duiden van de aard en de plaats van een ziekte, aandoening of letsel door middel van beeldvorming. Van buitenaf gebruik je daarbij röntgenstralen maar het kan ook door middel van een echografie (geluidsgolven) of door gebruik te maken van magnetische velden (bijvoorbeeld MRI). Maar je kunt ook met radioactief gelabelde moleculen (‘molecular imaging’) van binnenuit een afwijking proberen te duiden. Hierbij komt dat de radioloog steeds vaker ook als behandelaar optreedt. Dit niet alleen bij vaataandoeningen (coilen, emboliseren, stenten, dotteren en rekanaliseren), maar ook in oncologische therapieën door middel van ablatie of toediening van radioactieve pharmaca. Radiologie is zeer innovatief door de voortdurende technische ontwikkelingen, niet in de laatste plaats door de opkomst van kunstmatige intelligentie.

Nucleaire geneeskunde en moleculaire radiologie is het deelgebied binnen de radiologie waarin biologische en pathofysiologische processen op moleculair niveau in beeld worden gebracht, gediagnosticeerd en behandeld. Dit gebeurt door middel van open bronnen van radioactieve stoffen of andere moleculaire beeldvormingstechnieken, veelal in combinatie met anatomische beeldvorming. Het is de specifieke en uitgebreide kennis op het gebied van straling in samenhang met de biodistributie en de kinetiek van de gebruikte farmaca of lichaamseigen moleculen in combinatie met de gebruikte detectieapparatuur (gammacamera’s, SPECT, PET, CT, MR) die het deelgebied onderscheidt van andere radiologische deelgebieden en klinische specialismen.

Binnen de radiologie speel je een centrale rol in de zorg. Door de snelle ontwikkelingen in de beeldvormende techniek ben je in staat steeds kleinere details te zien en is er sprake van een toenemende vraag naar functionele onderzoeken en naar (endo)vasculaire en  (radio- isotopen)therapieën. Uiteraard bekijk en beoordeel je foto’s en scans. Daarnaast verricht je echo’s, doe je interventies en voer je behandelingen uit. Je hebt een centrale rol in multidisciplinaire besprekingen. Het werken in multidisciplinair verband vraagt om goede communicatieve eigenschappen, en enige affiniteit met techniek is ook van belang aangezien je veel werkt met geavanceerde apparatuur.

De opleiding tot radioloog duurt 5 jaar en vindt in Noord-Nederland plaats in het Deventer Ziekenhuis, Isala Klinieken, Medisch Spectrum Twente, Universitair Medisch Centrum Groningen, ZiekenhuisGroep Twente. Hierbij is er in alle gevallen een uitwisseling van minimaal een jaar tussen de periferie en de academie v.v., in principe het derde jaar van de opleiding. Bij een eventuele extra verdiepende stage in een andere centrum wordt per individu naar de mogelijkheden gekeken.

Op 1 januari 2023 is het meest recente geïntegreerde opleidingscurriculum radiologie en nucleaire geneeskunde (ORANGE) van start gegaan. Binnen de opleiding zijn vier rollen gedefinieerd die een aios zal beheersen: AInnovator, Behandelaar, Consulent en Diagnosticus.

Twee keer per jaar worden alle aios door middel van de Voortgangstoets getoetst op hun kennis van alle facetten van de radiologie. Naast de landelijke toetsing ben je verplicht per jaar een minimaal aantal KPB’s (Korte Praktijk Beoordeling), OSATS (Objective Structured Assessment of Technical Skills), 2 CAT’s (Critically Appraised Topic) en andere feedbackmomenten te verzamelen.

De basisradiologie, zowel in electieve als spoedsetting, is een essentieel onderdeel van de opleiding en moet gedurende de gehele opleiding (longitudinaal) aan bod komen. Op die manier kan gevolgd en beoordeeld worden hoe de aios zich bekwaamt én zijn bekwaamheid onderhoudt. De thema’s die aan bod komen zijn neuro- en hoofd/halsradiologie, cardiothoracale radiologie, abdominale radiologie, musculoskeletale radiologie, mammaradiologie, kinderradiologie, interventieradiologie, acute radiologie en nucleaire geneeskunde & moleculaire radiologie. De tijd die besteed wordt per deelgebied zal dus variëren. De basis radiologie beslaat in totaal tenminste 36 maanden om voldoende exposure en ervaring op te doen.

In het verloop van de opleiding verdiept de aios zich in complexere aandoeningen in één of meerdere van de hierboven genoemde 8 radiologische deelgebieden, ook wel ‘differentiaties’ genoemd. Op die manier kan de aios zijn opleiding sturen in de richting die het beste bij hem past, zodat hij zijn ambities, talenten en drijfveren kan ontwikkelen. De invulling van de verdieping gebeurt in samenspraak tussen aios en opleider en wordt vastgelegd in het individueel opleidingsplan van de aios. De aios besteedt maximaal 24 maanden aan verdieping.

Voorbeeld fasering 1

Voorbeeld fasering 2

Individualisering van de opleidingsduur

Voor de radiologie opleiding geldt niet meer dat gestreefd kan worden naar verkorting van de opleidingsduur. Het sneller verwerven van benodigde bekwaamheden biedt de aios de mogelijkheid zich verder te verdiepen of te verbreden in radiologische deelgebieden en profilering in maatschappelijke thema’s.